اختصاصی/گیلان صدر، بهرام احمدی: بومیان تالش از هزاران سال پیش، بدلیل گسترش آب دریا در سطح جلگه گیلان ، در جنگلهای انبوه رشته کوه های تالش می زیستند و نخستین باشندگان گیلان بودند که وابستگی حیاتی با حیات وحش و اقتصاد جنگل داشتند و تمدن دیرینه آفریدند .شگفتا اکنون نیز این آثار برجای مانده از آن تمدن دیرینه که شامل گورهای باستانی ، خانه ها ، آیین ها ، آثار باستانی و نیایشگاه های باستانی می باشد ، دراین دیارسبز و جادویی همچنان پابرجا و برقرارند . بومیان تالش ، جنگل را مادر و هستی خود می پنداشتند واز این رو ، جنگلهای ارزشمند را از هزاران سال پیش پاسداشت و نگهداری کردند و اکنون آنان این جنگلها را که از کهن ترین جنگلها ی دنیا می باشند به ما به امانت سپردند . تجربه و دانش نگهداشت و پایش جنگلها توسط بومیان ، ثروت و بختی است که توضیحات آن در این مجال نمی گنجد .
اینجانب به عنوان فعال و کوشنده غیردولتی محیط زیست ومنابع طبیعی در قالب فعالین محیط زیست ومنابع طبیعی شهرستان ، استان و کشور ، دردمندانه نکاتی را به مدیران گیلان و شهرستان های تالش یادآور می شوم : از سال ۱۳۴۲ که قانون ملی شدن جنگلها و مراتع کشور بدون پشتوانه و ضمانت اجرایی در جنگلهای شمال به اجرا درآمد ، دانش و تجربه جنگل نشینان ، مدیریت ریش سفیدی و مدیریت بومی و حتی قرق بومیان درجنگلها رنگ باخت و از هم گسست که به دنبال آن ، وسعت ، کیفیت و مساحت جنگلهای شمال سال به سال کم تر و کوچکتر شد .
اینجانب و یارانم که از سال ۶۹ یعنی درست سی سال پیش، عمر و جوانی مان را در حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی درنهایت بی حمایتی و درعین حال با پایداری و کوشش شبانه روزی به عنوان بومی تالش با افتخار به جنگل های تالش پیشکش کردیم و نقش مهمی در تصویب طرح صیانت از جنگلها و کاهش محسوس بهره برداری از جنگلهای شمال داشتیم ، افسوس و صد افسوس می خورم که مدیران جنگلهای کشور ، استان و شهرستان ها ، بخت طلایی حفاظت وتوسعه جنگلها را بدلیل ادامه همان سیاست پر اشتباه وپر هزینه اجرای طرح ملی شدن جنگلها و مراتع کشور با حذف بومیان و با عدم برخورداری از مشارکت ، دانش و تجربه جنگل نشینان را از دست می دهند و هر روز از گستردگی ، تنوع و کیفیت جنگلها کاسته می شود .
در راستای سیاست های بوم زدایی درسالهای گذشته ، طرح هایی چون ساماندهی دام و خروج جنگل نشینان با هزینه و اعتبارات بالایی به اجرا درآمد و همانگونه که پیش بینی و اعتراض کرده بودیم ، پس از چندسال بدلیل طراحی ، برنامه ریزی و اجرای غلط وصرف هزینه کلان اعتبارات دولتی ، طرح ساماندهی باشکست روبرو شد و متوقف گردید . این برنامه و برنامه های دیگر نه تنها مشارکت و کمک بومیان جنگلی را در برنامه نداشت بلکه بدتر از آن به حذف و انتقال و استقرار جنگل نشینان در حواشی شهرها و در کمپ ها منجر شد ، جنگل نشینانی که از تولیدکننده فرهنگ ، گردشگری و اقتصاد ، به مصرف کننده بیکار تبدیل شدند .
شوربختانه اینگونه برنامه های ناپایدار و بومی زدایی بود که دوگانگی در صیانت از عرصه ملی و تنش و درگیری پایان ناپذیر را مابین مجریان دولتی و بومیان ببارآورد و اکنون نیز پیامدهای آن روز به روز آشکار می شوند .
دوگانگی بدلیل حیف و میل عرصه های ملی از قبیل بام سبز ماسال، شهرک صنعتی کیشه خاله ماسال ، ساخت فاجعه بار سدشفارود ، تغییر کاربری های عرصه ملی و واگذاری جهت ویلاسازی به غیربومیان ازیک سو و برخورد قهرآمیز و پرونده سازی علیه بومیان و جلوگیری از برخورداری از حقوق اولیه بومیان وجنگل نشینان ازسوی سوی دیگر .
اینجانب و همه دوستداران محیط زیست و منابع طبیعی و مردم منطقه ضمن درخواست مجازات شدید فرد یا افراد بومی که احتمالا مسبب آتش سوزی عمدی اخیر در منطقه جنگلی شاندرمن شدند ودامن پاک مادر یعنی طبیعت را آتش زدند و نیز بدلیل کاهش و تخریب زیاد عرصه های جنگلی شهرستان ماسال ازجمله کت زدن هزاران درخت جنگلی و عدم رسیدگی درخواست های متعدد ما برای نجات جنگلها و راه حلی که پیشنهاد دادیم ، از استاندار محترم گیلان ، نماینده محترم تالش و فرمانداران شهرستان های تالش و تالش نشین ، مجدانه درخواست داریم تا با اعزام هیات هایی جامع از مدیران کشوری و رئیس سازمان جنگلها و مراتع کشور به شهرستانهای تالش و شهرستان های مجاور ، اوضاع بسیار خطرناک جنگلهای هیرکانی که گنجینه ثبت شده جهانی هستند را بررسی کرده و راهکارهای اجرایی و عملی را جهت تجهیز جنگلبانان و محیط بانان ، بازنگری و توجه به حقوق دیرینه جنگل نشینان وییلاق نشینان ، بازنگری فوری به برنامه های حذف بومیان وجنگل نشینان و تبدیل آنان به مشارکت کننده های واقعی ، شناسایی و برخورد با مدیران و مجریانی که بجای مشارکت مردم و بومیان در حفاظت و توسعه جنگل ، تنها به برخورد قهری و پرونده سازی و تنگ ترشدن عرصه زندگی جنگل نشینان می اندیشند و نیز هرگونه کوتاهی و اهمال در کنترل آتش سوزی اخیر جنگلهای شاندرمن که بخش زیادی از جنگلها را به خاکستر تبدیل کرد ، هرچه زودتر طراحی و به اجرا بگذارند .
یادآور می شود ، شرایط کنونی برای جنگلهای شهرستان های تالش وتالش نشین اصلا مناسب نیست و باید هرچه زودتر ستاد واکنش سریع تشکیل شود تا با مشارکت بخشهای دولتی ، خصوصی و سازمانهای مردم نهاد ، کلیه فعالیت های مسافران ، گردشگران و مردم کنترل و مدیریت شده و امداد رسانی به جنگل و مرتع در شرایط بحرانی با دقت ، سرعت وباکیفیت انجام شود .
نیک می دانم اگر دانش و تخصص مدیران جنگلداری کشور واستان ، تجهیزات کنونی و نیروهای یگان حفاظت ، محیط بانان ، قرق بانان ، نیروهای امدادی ، مشارکت بومیان وجنگل نشینان ونیز سازمان های مردم نهاد اگر یکپارچه و هماهنگ باشند ، با این بضاعت نیز می توان امید داشت که بازمانده جنگلهای باستانی شمال ، استان و شهرستان ها بویژه رشته کوه های تالش برای نسلهای آینده باقی بمانند اما اگر با این روش پیش برود ، همانگونه که بارها اعلام کردیم تا چندسال آینده ، جنگلهای گیلان به خاکستر تبدیل خواهد شد . لطفا امروز اقدام کنید که فردا شاید دیر باشد.
