اختصاصی؛ گیلان صذر: چندی پیش در جریان گزارشی که در خصوص بلندمرتبهسازی در رشت تهیه کردیم، از شهرداری رشت سوالاتی پرسیدیم. اما شب گذشته که شهر فلج شد و مردم خسارت دیدند، بد ندیدیم یکبار دیگر نگاهی به پاسخ معاونت شهرسازی شهرداری رشت بیندازیم؛ پاسخی که حالا بعد از این آبگرفتگیها، بیشتر از گذشته خواندنی است.
سوال: با توجه به بحران آبگرفتگی در سالهای اخیر، آیا اثر افزایش ساختوساز و سطوح نفوذناپذیر بر مدیریت آبهای سطحی بررسی شده است؟
پاسخ: «شهر رشت، با دارا بودن دو رودخانه، با سطح مقطع مناسب و سابقه شهرنشینی ۷۰۰ ساله و تراز مناسب زمین، دستخوش سیل یا آبگرفتگیهای خطرناک نبوده و نقش گوراب (محل دفن آب) داشته و عموماً بارانهای سیلآسا، که در شهرهای دیگر منجر به سیل خواهد شد، در رشت کمتر رخ داده است. آنچه که به عنوان آبگرفتگی در سوال مطرح شده مطرح شده وجود دارد، در واقع مربوط به بخشی از شهر است که به صورت بطئی در طول زمان و بدون مطالعه، دور از نظارت شهرداری شکل گرفته و مشکلاتی از این دست را امروز به شهر تحمیل کرده است. قطعا در مطالعات امکانسنجی ساختمانهای بلندمرتبه، نحوه دفع آبهای سطحی در کنار سایر موارد باید اندیشیده شود.»
این پاسخ، به جای آنکه جوابِ یک پرسش جدی درباره بحران آبگرفتگی باشد، اول از همه میخواهد شهرداری را از تقصیر پاک کند و صورتمسئله را از مدیریت شهری به شکلگیری خودبهخودیِ بعضی نقاط شهر منتقل کند. یعنی اگر خیابانها زیر آب رفته، مقصر نه سیاستهای توسعه شهری است، نه ضعف در شبکه آبهای سطحی، نه ساختوسازهای بیرویه؛ بلکه ظاهراً بخشهایی از شهر بودهاند که یواشکی و دور از چشم همه، خودبهخود شکل گرفتهاند.
شهرداری با استفاده از واژهی «بطئی» (به معنای تدریجی و آرام)، اعتراف میکند که این بحران، نتیجهی یک روند طولانیمدت است. یعنی عملاً میپذیرد که نظارت بر شهر، نه در یک لحظه، بلکه طی سالیان متمادی به شکلی آرام و تدریجی تعطیل بوده تا این بافتهای ناهمگون و غیرعلمی، خودشان را در شهر جا بیندازند. یعنی نگران نباشید! این فاجعه یکشبه رخ نداده، بلکه خیلی آرام و “بطئی” پیش آمده!
و اما شب گذشته. چون طبق گفتهی خود شهرداری، شهر قدیم با دو رودخانه و تراز مناسب زمین، «دستخوش سیل یا آبگرفتگیهای خطرناک نبوده». پس دیشب کدام شهر را آب گرفت؟ همان شهرِ ۷۰۰ ساله با تراز مناسب، یا آن بخشِ «بطئی» که به ادعای شهرداری فقط گوشههایی از شهر است؟ این دو ادعا کنار هم، یعنی: یا ادعای «آبگرفتگیهای دور از نظارت» از اساس غلط است، یا دیروز هم فقط همان بخشهای بینظارت زیر آب رفتهاند — که هیچ شهروند رشتی چنین چیزی را باور نخواهد کرد.
مردم رشت، با «باید اندیشیده شود» زندگی نمیکنند. آنها با آب جمعشده در کوچه و خسارت های چندباره سر و کار دارند. پاسخ شهرداری هم، به جای توضیح، یک عقبنشینی محترمانه است؛ میخواهد بگوید بحران هست، اما هنوز وقت پذیرش مسئولیت نرسیده است.
