چگونه تالاب انزلی در معرض خشک شدن قرار می گیرد؟

گیلان صدر: فاطمه قنبری با اشاره به اهمیت اکوسیستم های تالابی به ویژه تالاب انزلی برای منطقه، اظهار کرد: به طور کلی تالاب‌ها مناطق واسط بین اکوسیستم‌های خشکی و آبی هستند که شرایط فعالیت‌های طبیعی زیادی از جمله حفظ کیفیت آب، کنترل سیلاب و کنترل فرسایش خاک را فراهم می‌آورند.

وی از تالاب به عنوان زیستگاه ارزشمند گونه‌های گیاهی و جانوری نام برد و تصریح کرد: تالاب انزلی بزرگترین منبع آب‌ شیرین در جنوب دریای خزر است که دارای چندین رود اصلی و ۱۰ ها رود فرعی است که پس از آبیاری شالیزارها و عبور از مناطق مسکونی و صنعتی به تالاب وارد می‌شوند.

این دکترای محیط زیست، با بیان اینکه تالاب انزلی یکی از تالاب‌های ثبت شده در کنوانسیون رامسر است، گفت: این تالاب به عنوان یک ذخیره‌گاه محیط زیستی و زیستگاه پرندگان مهاجر و آبزیان و بستر تخم‌ریزی و تکثیر انواع ماهیان دریای خزر محسوب می‌شود و به دلیل همین تنوع زیستی بالاست که هم در منطقه و هم در دنیا حائز اهمیت است لذا این اکوسیستم از نظر تولید خالص طبیعی از بسیاری اکوسیستم‌های آبی دیگر پتانسیل بیشتری دارد.

قنبری، با اشاره به عوامل آلاینده تالاب انزلی، خاطرنشان کرد: اصولا حیات تالاب‌ها به دلایل متعددی می‌تواند مورد تخریب و زوال قرار گیرد که بعضی از این دلایل شامل تغییر کاربری زمین‌های مجاور، تجاوز به حریم تالاب، کاهش میزان حق آبه و ورود انواع آلاینده‌هاست.

وی با بیان اینکه تالاب انزلی به ویژه در سال‌های اخیر در وضعیت نامطلوبی قرار گرفته است، عنوان کرد: این شرایط عموما به دلیل وارد شدن رسوبات، آلاینده‌های کشاورزی، صنعتی، شهری و تبدیل اراضی مجاور به وجود می‌آید. به عنوان مثال رودخانه‌های زرجوب و گوهررود رشت دو رودخانه‌ای هستند که در پیربازار به هم متصل شده و بار آلودگی زیادی اعم از آلاینده‌های کشاورزی، خانگی و صنعتی را به بخش شرقی تالاب انزلی وارد می‌کنند.

عضو هیئت علمی پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی، کاهش عمق را از دیگر مشکلات تالاب انزلی دانست و متذکر شد: رسوباتی که توسط رودخانه‌ها حمل شده و وارد این تالاب می‌شود، از عمق تالاب به میزان زیادی کم کرده؛ به طوری که در حال حاضر عمق تالاب به کمتر از دو متر رسیده است.

قنبری، یکی دیگر از مشکلاتی که تالاب انزلی با آن مواجه است را احتمال کاهش سفره‌های آب زیرزمینی به دلیل بهره‌برداری بی‌رویه برای مصارف گوناگون و یا ساخت سدها دانست و افزود: سدسازی‌هایی که اخیرا در حوضه‌ آبریز تالاب انزلی پیشنهاد شده می‌تواند موجب عدم تامین حق آبه ورودی به تالاب انزلی شده و این تالاب و زمین‌های اطراف آن را در معرض خطر خشک شدن قرار دهد که در صورت وقوع این پدیده اثرات بسیار نامطلوبی را در منطقه شاهد خواهیم بود.

وی با تاکید بر لزوم جلوگیری از مرگ تالاب انزلی، اضافه کرد: دست کم در دهه اخیر برای نجات تالاب انزلی و جلوگیری از کاهش عمق آن از تله‌های رسوب‌گیر و عملیات لایروبی در رودخانه‌های منتهی به تالاب انزلی استفاده شده تا از ورود بار رسوبات اضافی به تالاب جلوگیری شود، اما شاید نتایج این عملیات به میزان دلخواه قابل قبول نبوده است.

این دکترای محیط زیست، تغییر وضعیت تالاب انزلی در مدت زمان کوتاه و یا صرفا پیشنهاد یک یا چند اقدام را به تنهایی کافی ندانست و ادامه داد: متاسفانه برای جلوگیری از سایر آلودگی‌ها و عملیات تخریبی، فعالیت‌های قابل قبولی در حوضه آبریز تالاب رخ نداده است.

قنبری، با بیان اینکه احداث و تکمیل تصفیه‌خانه‌های شهری، خانگی و بیمارستانی، کاهش استفاده از سموم و کودهای کشاورزی و لایروبی ورودی تالاب به تنهایی نمی‌توانند باعث تغییر وضعیت تالاب انزلی شوند، گفت: اقداماتی موثر لازم است که در راستای یکدیگر باشند و در کنار هم انجام شوند.

وی خواستار یک برنامه‌ریزی استراتژیک در سطح کلان با توجه به آمایش سرزمین و ارزیابی توان سرزمین شد و خاطرنشان کرد: باید تمامی فعالیت‌های توسعه‌ای از جمله حفاظت محیط زیست در راستای یکدیگر پیش رفته و حداقل آسیب به منابع با ارزش ملی وارد شود./ایسنا