گیلان صدر؛ مهندس علی امینی دوست کارشناس نیروگاه های زباله سوز کشور
اختصاصی؛ گیلان صدر؛ مهندس علی امینی دوست کارشناس نیروگاه های زباله سوز کشور
سیستم پسماند در ایران :
طبیعی است که تصور کنیم شروع مدیریت پسماند شهری در ایران به زمان تاسیس اولین شهرداری در کشور در سال ۱۲۹۰ شمسی بر می گردد. در هرصورت در آن زمان مردم به روش ساده ومبتدی پسماند های خانگی خودرا دفن می کردند.این روش تا سالهای متمادی ادامه داشت،باوجود سابقه طولانی شهرداری ها در کشور از دهه ۱۳۶۰ شمسی تحول در اصول مدیریتی پسماند شهری در شهر های بزرگ کشور ایجاد شد که آهسته آهسته سازمان های بازیافت در شهرهای بزرگ تشکیل شدند. در سالهای اخیر اقدامات اساسی برای ساماندهی وضع مدیریت پسماند شهری در سطح ملی به وسیله وزارت کشور انجام شده و طرح های ملی واستانی دراین زمینه به اجرا در آمده است.
لیکن هنوز مسئولین استانی ونمایندگان مجلس استان گیلان خبری از کار گروه استانی وملی برای مشکل ومعضل سراوان نداده اند خبر از کاشت نهال در زمین سرطانی سراوان می دهند.
می خواهم بعنوان کارشناس درمورد مدیریت شیرابه درمحل های دفن پسماند بپردازم.دفن بهداشتی عملیاتی مهندسی است که در آن پسماند ها چنان در دل خاک مدفون می گردد که لایه بندی و پوشش آن ها هیچ زیانی به هیچ یک از اجزای محیط زیست را شامل نشود. در گذشته معمولا از اصطلاح دفن پسماند استفاده می شد که طی آن پسماندها روزانه در طی عملیات تخلیه پوشانده می شدند.محل های دفن بهداشتی یک راکتور زنده بوده و مشکل از تأسیسات و تجهیزات متعددی از قبیل سیستمهای استحصال وبهره برداری از گاز جمع آوری تخلیه و تصویر شیرابه ونیز ماشین آلات خاکبرداری و خاک ریزی می باشد.. در طی عملیات دفن بهداشتی حجم پسماند در اثر فشردگی به حداقل ممکن می رسد و پایان عملیات روزانه به طور صحیح لایه از خاک (خاک میانی) پوشانده می شود.
فرایند تولید شیرابه در اثر حرکت آب درتوده مواد دفن شده ،مواد حاصل از تجربه زیستی و هم مواد شیمیایی وارد آب می گردد.حرکت شیرابه ،شیرابه تولید شده در سلول دفن در قسمت زیرین آن جمع آوری می شود،سپس از آنجا به سمت لایه های زیرین خاک حرکت می کند.
اثر پاتوژن های موجود در شیرابه بر منابع آبی
وجود میکرو ارگانیسم های زنده به تعداد بسیار زباد در حدود ۱۰۰۰۰۰۰۰عدد در ۱۰۰ میلی متر که باعث آلوده سازی میکرو آب پذیرنده می شود مطالعات نشان داده شده در دنیا انتروویروس ها در شیرابه وجود دارند.این عوامل به همراه سایر پاتوژن ها موجود در شیرابه می توانند بیمارهای خطرناکی شبیه اسهال آمیبی وخونی ،وبا،تیفوسو حصبه ایجاد نماید. بعنوان نمونه به چند شهر دردنیا می پردازم.
آلوده شدن چند شهر دنیا نظیر کویته،دهلی،کنیا،اسکندریه از جمله نمونه های بارز ورود شیرابه به منابع آبی آنها می باشد که تلفات جانی ومالی در پی داشته است.
اثرات شیرابه بر منابع آبی :
وجود مواد و عناصری مانند کادمیوم جیوه آرسنیک و مس در شیرابه می تواتد باعث ایجاد بیماری های خطرناکی شیمیایی در مصرف کنندگان منابع آبی پذیرنده شیرابه گردد مهم ترین بیماری های ناشی از وجود عناصر مذکور در آب هستند که باعث ایجاد اختلالات عصبی ،بیماری های استخوانی؛ افت سطح هوشیاری؛، بیماری های پوستی و بیماری های چشمی از مهمترین عوارض فلزات سنگین هستند.
اثرات شیرابه در خاک و گیاهان:
که مهمترین مبحث این روزهای استان عزیزمان گیلان و شهرستان رشت است بحث کاشت نهال در سراوان می باشد. می خواهم از نگاه علمی به این موضوع بپردازم.
خاک ها محیط زنده ایی هستند که عناصر و مواد لازم برای رشد گیاهان ومحصولات را فراهم می کند.ورود شیرابه به محیط خاک باعث ایجاد پیامدهای جبران ناپذیر در این محیط زنده می گردد و ورود عناصر سمی نظیر کادمیوم ،جیوه ،سرب،و…به بافت خاک باعث شیمیایی شدن خاک و از بین رفتن موجودات زنده آن می گردد. به دلیل وجود بعضی از حشرات و جانوران زنده اقلیتی در خاک و با نقب زدن و حرکت در آنها اکسیژن را به اعماق مختلف خاکی می رساند و اطراف نواحی ریشه گیاهان می رساند به دلیل پایین بودنPH شیرابه و ورود آن ها به داخل خاک منجر به تغییر خصوصیات اسیدیته خاک،تخریب بافت خاک و از هم پاشیدگی آن می گردد و در نتیجه باعث دور شدن عناصر مواد غذایی و آب ازدسترسی و ریشه گیاهان و از بین رفتن موجودات زنده درخاک می شود و بدین ترتیب خاکی بدون خاصیت و حیات و قابل کاشت محصولات کشاورزی و گیاهی برجا می ماند.
اثرات شیرابه بر روی گیاهان محل دفن نظیر نهال ها و مواد دیگر می توان ذکر کرد ورود شیرابه به نواحی اطراف ریشه گیاه موجب از هم پاشیدگی بافت خاک می شود وخاک ظرفیت نگهداشت آب را از دست می دهد .درنتیجه ،آب و سایر مواد مغذی از دسترسی گیاه دور شده و گیاه ازبین می رود .
امروز شاهد آن هستیم که مسئولین استانی در حال کاشت نهال در سراوان هستند. مسئولین عزیز با توضیحات علمی چنین کاری غیر قابل قبول خواهد بود لطفا با دقت عمل کنید تا از اشتباه دیگری جلوگیری بعمل آید اگر در تهران مشاهده کرده اید در دهه ۹۰ چنین کاری به وسعت ۷۰ هکتار انجام شد و تا سال ۹۸ به ۶۰۰ هکتر برسانند در لندفیل های تعطیل شده بوده است نه لندفیل باز در حال کار لطفا جنبه ای تبلیغاتی را کنار بگذارید. و به فکر استان وسراوان باشید.
در این روزها به این ضرب المثل رسیده ام کههر گردی گردو نمی شود. بیاید با یکدیگر در کنارهم برای استان سر سبزمان تلاش کنیم.
